wersja kontrastowa
 
12 14 16

Strona główna

Z ostatniej chwili
bn_mi
bn_konsultacjes
bn_media
bn_RSO
bn_sgps
bn_Internetowy urzad
bn_oferty
bn_rejestr osuwisk
bn_wydawnictwa
nagrody
blank
Pogoda w Strzyżowie
12 14 16
16
 

Kultura

Promocja pamiętnika Andrzeja Urbana z Lutczy


7 września 2016 r. w Lutczy odbyło się spotkanie poświęcone „Pamiętnikowi Andrzeja Urbana. Mój ród, moja rodzina i moje przy niej losy". Promocja książki była okazją do zapoznania się z twórczością autora, a także próbą spojrzenia na świat końca zaborów i początków II Rzeczypospolitej oczyma polskiego chłopa z Lutczy. W imprezie, oprócz mieszkańców Lutczy, nauczycieli, strażaków, członkiń KGW, udział wzięli goszczący w Niebylcu profesorowie: prof. dr hab. Kazimierz Ożóg (UR), ks. prof. dr hab. Janusz Kręcidło (UKSW), prof. dr hab. Zbigniew Zioło i dr Irmina Zioło (UP Kraków), a także Wiceprzewodnicząca Rady Powiatu Strzyżowskiego - Maria Chuchla, Starosta Strzyżowski Robert Godek oraz Wójt Gminy Niebylec Zbigniew Korab wraz z Sekretarzem Gminy Niebylec dr. A. Chuchlą.


Inspiracją do spisania przez Andrzeja Urbana swoich wspomnień był konkurs na pamiętniki chłopskie ogłoszony w 1933 r. przez Instytut Gospodarstwa Społecznego w Warszawie. Jego praca została wyróżniona, a następnie jako jedna z dziesięciu zamieszczona w II serii „Pamiętników Chłopów" wydanych w formie książkowej w 1936 r. Publikacja, opatrzona wstępem Marii Dąbrowskiej, będącej wówczas przewodniczącą komisji w w/w. konkursie, odniosła ogromny sukces, a „Wiadomości Literackie" przyznały jej nagrodę za najwybitniejszą polską książkę roku 1936.


Pamiętniki Andrzeja Urbana napisane zostały pismem maszynowym, na cienkim, przebitkowym papierze, oprawione zostały w tekturę i sklejone na grzbiecie przeźroczystą taśmą. Na 213 ponumerowanych stronach autor zawarł wstęp oraz jedenaście rozdziałów: rozdział I - Nasz ród, moja rodzina i moje przy niej losy, rozdział II - Przy matce od dziecka i chłopca, do pełnoletniości  i wieku męskiego, rozdział III - Kiedy na gruźlicę nie było ratunku i śmierć zabierała obfite żniwo, rozdział IV - Z matką na ojcowskiej schedzie, rozdział V - I  wojna światowa, rozdział VI - Nowy etap, rozdział VII - Na służbę Ojczyźnie, rozdział VIII - Po powrocie z wojska, rozdział IX - W małżeńskim stanie, rozdział X - Kryzys w Polsce, rozdział XI -  Jeszcze kryzys dalej. Zakres chronologiczny „Pamiętników" obejmuje okres od 1900 r., a więc od daty urodzenia autora po rok 1935. Jednak forma pisania (maszyna do pisania) oraz niektóre fragmenty świadczą, iż mimo sygnowania ich datą 15 stycznia 1935 r., były nadal kontynuowane, uzupełniane i poprawiane aż do 1973 r.

 

Jak pisze dr Antoni Chuchla, Andrzej Urban rozpoczyna narrację od opisu swojej wsi, zachwyca się jej urokiem, przedstawia jej przynależność administracyjną, a następnie ukazuje rodzinę, jej losy i swoje miejsce w tej rodzinie, próbuje także budować swoje drzewo genealogiczne. Autor analizuje poszczególne etapy swojego życia. Opisuje więc dzieciństwo, które upływa na „pasionce", a później także na nauce w szkole powszechnej. „Pasionka", to  pierwsza szkoła życia, będąca także źródłem dziecinnych dramatów i rzadkich radości. W miarę dorastania, kształtują się poglądy autora na świat. Jest to czas I wojny światowej, a następnie wojny polsko-bolszewickiej 1920 r. Andrzej Urban prezentuje poglądy pacyfistyczne, wprawdzie zostaje powołany do wojska, ale po krótkim pobycie zostaje zwolniony ze względu na stan zdrowia i wraca do Lutczy. Jest to także czas dojrzewania, pierwszych miłości, zawodów i rozczarowań oraz rozterek z tym związanych. [...]  Andrzej Urban dostarcza nam wiele informacji nie tylko o swojej rodzinie, ale także wiele miejsca poświęca życiu chłopów luteckich oraz całej grupie społecznej, ukazując jej dążenia, pragnienia i oczekiwania. Wiele miejsca poświęca także gospodarowaniu, pracy na roli i rolnictwu, jako źródle utrzymania rodziny chłopskiej. Ziemia to dla niego wartość nie do zastąpienia. Zastanawia się nad nowymi sposobami uprawy, ciągle zdobywa nowe informacje na ten temat i martwi go sytuacja gospodarcza kraju.

 

10 maja 1975 r. w obecności Tadeusza Szeteli z Dobrzechowa, burmistrza Strzyżowa w latach 1935-1941 i posła na Sejm II RP IV kadencji Andrzej Urban przekazał swoje pamiętniki Adamowi Klusce, emerytowanemu dzisiaj dyrektorowi Miejsko-Gminnej Biblioteki Publicznej im. Juliana Przybosia w Strzyżowie oraz byłemu Prezesowi Towarzystwa Miłośników Ziemi Strzyżowskiej. W marcu 2006 r. Adam Kluska z Biblioteki Zakładu Narodowego im. Ossolińskich we Wrocławiu otrzymał kserokopię opublikowanych w 1936 r. „Pamiętników" Andrzeja Urbana, oznaczonych dopiskiem Gospodarz małorolny w pow. rzeszowskim, kserokopię „Wiadomości Literackich" z 14 lutego 1937 r., zawierających artykuł o „Pamiętnikach Chłopów" i inne materiały. W grudniu 2011 r. wszystkie w/w. dokumenty przekazał przedstawicielom Towarzystwa Miłośników Ziemi Niebyleckiej z prośbą o ich opublikowanie.


Opublikowane przez Towarzystwo Miłośników Ziemi Niebyleckiej „Pamiętniki" różnią się od tych, które zostały wydane w formie książkowej w 1936 r. Są mniejsze objętościowo (zawierają tylko 66 stron) i zostały odpowiednio przygotowane do druku, poprzez eliminację gwary, właściwe zastosowanie składni, gramatyki i interpunkcji. Opatrzone zostały komentarzem językowym prof. Kazimierza Ożoga (UR) oraz komentarzem historycznym dra Antoniego Chuchli. Recenzentem tomu została dr hab. Ewa Oronowicz-Kida z Uniwersytetu Rzeszowskiego. Pamiętnik został wzbogacony rycinami i grafiką Doroty Książek z Lutczy i Łukasza Barana.


Andrzej Urban, mimo że ukończył jedynie szkołę powszechną w Lutczy, był człowiekiem bardzo inteligentnym i ciekawym świata - pisze dr Antoni Chuchla. Starał się ciągle poszerzać swoją wiedzę w każdy, dostępny sposób. Przede wszystkim bardzo dużo czytał. Jego nauczyciel, a zarazem szkolny bibliotekarz - Franciszek Boho - wspomina, że przeczytał wszystkie książki z miejscowej biblioteki. Prenumerował także prasę - gazetki „Wieniec i Pszczółka", „Prawdę" i „Przyjaciela Ludu" oraz wiele broszurek na aktualne tematy gospodarstwa wiejskiego. Z każdej podróży - do Lwowa, Strzyżowa, Niebylca czy Domaradza - przywoził wiele nowych informacji, nad którymi rozmyślał, rozmawiając z matką, księdzem i innymi osobami, które były dla niego ważne. Był także człowiekiem bardzo wrażliwym, szczególnie wrażliwym na krzywdę ludzką. Zawsze dążył do prawdy, ale nie był mściwy i pamiętliwy, nawet wówczas, gdy wyrządzono mu krzywdę, np. gdy najbliższy przyjaciel zdradził go „odbijając" mu dziewczynę. Po II wojnie światowej Andrzej Urban nadal zamieszkiwał w Lutczy i pełnił wiele ról społecznych: działał w Stronnictwie Ludowym, był radnym Gminnej Rady Narodowej w Niebylcu, a od 1954 r. radnym Gromadzkiej Rady Narodowej w Lutczy, aktywnie działał także w ruchu spółdzielczym. Przyjaźnił się z Julianem Przybosiem - to właśnie dzięki jego wstawiennictwu otrzymywał stypendium z Ministerstwa Kultury i Sztuki, był członkiem Związku Literatów Polskich Oddział w Rzeszowie i członkiem Towarzystwa Przyjaciół Pamiętnikarstwa w Rzeszowie. Oprócz „Pamiętników chłopów" Andrzej Urban napisał także inne pozycje pamiętnikarskie, takie jak „Potrzeby pamiętnikarstwa" (1969), „W gąszczu chłopskich spraw" (cz.1 i 2, 1969), „Moja znajomość z Julianem Przybosiem" (1974). Andrzej Urban zmarł 15 listopada 1982 r. w Rzeszowie i spoczywa na cmentarzu komunalnym w Rzeszowie.


Oprawę artystyczną spotkania przygotował Gminny Ośrodek Kultury wraz z Trio Galicyjskim oraz członkowie działającej przy GOK grupy teatralnej „Spojrzenie", którzy czytali fragmenty „Pamiętnika".

 

[Inf. i zdjęcie p. A. Chuchla - oprac. A. Zielińska]

Data dodania: 12-09-2016
liczba wyświetleń: 983

Pozostałe kategorie